BLOG CZĘŚĆ vi: PSYCHOTERAPIA I METODY LECZENIA

UMÓW WIZYTĘ ONLINE LUB KONSULTACJĘ TELEFONICZNĄ

Jak terapia systemowo- narracyjna może pomóc w lęku?

20 marca 2026

autor: Oliwia Mazelewska- Sokołowska

Czy zadajesz sobie pytanie: czemu to trwa tak długo i czemu nic się nie zmienia?

W rozmowach z ludźmi często słyszę:

"Ja już naprawdę dużo rozumiem. Czytałam, analizowałam, próbowałam różnych sposobów… a mimo to znowu wpadam w ten sam schemat.”

Czy obiecujesz sobie, że następnym razem zareagujesz spokojniej albo że tym razem nie wycofasz się z rozmowy i nie pozwolisz, żeby tym razem lęk przejął kontrolę?

A potem...

Przychodzi podobna sytuacja i wszystko dzieje się prawie tak samo, jak wcześniej.

Najpierw czujesz jak rodzi się w Tobie napięcie..

I już widzisz, że reagujesz dokładnie tak, jak nie chciałeś/- aś…

A później poczucie winy i myśl: „dlaczego znowu tak wyszło?”

Czy problem naprawdę jest w Tobie?

Bardzo łatwo wtedy dojść do wniosku, że problem jest po prostu w nas samych.

Że jesteśmy „zbyt wrażliwi”, „zbyt lękowi”, bo „tacy już jesteśmy”.

A co jeśli ten sposób mówienia o sobie nie jest prawdziwy?

Dzięki terapii systemowej lub narracyjnej możemy zyskać inne na to spojrzenie. :)

Często szukamy winy, odpowiedzialności w tym "jacy jesteśmy". Tymczasem dużo zależy też od tego, w jakim układzie funkcjonujemy i jaką historię o sobie opowiadamy.

Terapia narracyjna postrzega życie jako rozwijającą się historię i możesz mieć większy wpływ na jej przebieg, niż mogłoby Ci się wydawać.

Czasem zmiany w życiu nie wynikają z tego, że zwalczysz tę część siebie, której nie chcesz, ale z tego, że odkryjesz swój potencjał i to, kim możesz się stać.

Historia, którą opowiadasz o swoim lęku, porażkach, słabościach i ograniczeniach- to tylko jedna z wielu wersja wydarzeń.

Co więcej, kiedy słyszysz ją w sobie codziennie, przestajesz zauważać wszystko to, co do niej nie pasuje.

Jednak każdą historię można opowiedzieć w inny sposób i z innego punktu widzenia.

Popatrz, jak wiele może zależeć od tego, jak widzisz siebie i jaką historię znasz i opowiadasz na swój temat.

I cóż..

Jak może to wpływać na Twoje wybory, decyzje i zachowania.?

Na szczęście każdą historię można przepisać na nowo.

A życie składa się z tysięcy historii. Która w Tobie dominuje? Czy są też historie o odwadze, chwilach radości, albo takich gdzie pomagałeś/ -aś innym, albo o momentach nieoczekiwanej siły?

Terapia narracyjna pomaga odkryć te właśnie te alternatywne historie. Terapeuta może pomóc zobaczyć to, czego nie dostrzegasz świeżym okiem, bo widzisz przez pryzmat swojego lęku. A w terapii możesz dostrzec swoje wartości, mocne strony, zauważyć to, co jest potencjałem i siłą.

Sprawdź, co się zmieni, jeśli zamiast: „jestem osobą lękową”, powiesz: „lęk pojawia się we mnie w określonych sytuacjach i próbuje wpływać na moje decyzje”.

Ta niewielka zmiana w zdaniu, może zmienić to, jak patrzysz na siebie.

Jakie techniki są stosowane w terapii narracyjno- systemowej?

Jak to wygląda w praktyce?

Są to rozmowy terapeutyczne polegające na zadawaniu przez terapeutę specyficznych, charakterystycznych dla tego nurtu pytań, które pozwalają zobaczyć, co się dzieje w Tobie trochę inaczej niż do tej pory.

Zamiast skupiać się na szukaniu przyczyny, rozmowa kieruje uwagę na to, jak lęk lub inne reakcje się pojawiają i jakie są w tym różnice, w różnych sytuacjach.

Na początku pojawiają się pytania o momenty nasilenia, o okoliczności, w których jest inaczej, o to, co wpływa na zmianę.

Dzięki temu zaczynasz widzieć więcej niż jedną wersję tego, co się dzieje.

Na przykład możesz zacząć zauważać, że obok lęku, który nawołuje do ucieczki albo roztacza czarne scenariusze, są również inne emocje. Natomiast na sam lęk, możesz popatrzeć w różny sposób.

Można zobaczyć wówczas, że ta część "lękowa" w nas samych, nie jest jedynym co nas opisuje. Nasza osobowość jest złożona, a lęk jest tylko jednym z głosów w nas samych.

Jedna część osobowości się boi, inna próbuje wszystko kontrolować, jeszcze inna ma już tego dość, a kolejna nawołuje do działania...

Takie techniki terapii narracyjnej, jak pokrótce wyżej opisuję to tzw. eksternalizacja, można powiedzieć rozmowa z samym sobą- albo konferencja z częściami siebie lub rozmowy ze swoim lękiem. Może to być również pisanie listów np. do lęku lub inne zadania w postaci prac domowych polegające na obserwacji lęku w określony, ustalony sposób.

Co może się stać dzięki terapii?

Zmiana w terapii to proces rozłożony w czasie i nie sprawi, że lęk zniknie z życia z dnia na dzień.

Jednak może zmienić się coś bardzo istotnego np relacja z samym sobą, ze swoimi emocjami.

Zamiast myśleć „coś jest ze mną nie tak”, może pojawić się dystans, uważność i pytanie: „co właściwie próbuje mi powiedzieć ta reakcja?”.

A zamiast walki może pojawić się ciekawość.

A kiedy zmienia się sposób, w jaki rozumiemy siebie i swoje przeżycia, zaczynają stopniowo zmieniać się także nasze decyzje i działania.

Co jeszcze zaczyna się zmieniać?

Możesz nauczyć się większego zaufania do siebie, a także umiejętności słuchania różnych głosów w sobie- zobaczysz wówczas, że lęk jest jedynie jednym z nich i nie musi być dominujący.

Nieustanną krytykę może zastąpić współczucie do siebie. Możliwe, że to dobrze znasz: przyjaciela możesz z łatwością obdarzyć wyrozumiałością, ale już nie siebie.

Emocje poczucie winy i wstydu przestają już być niszczące. Dzięki terapii zobaczysz, że to, co przeżywasz, jest naturalne i ludzkie, a Twoje zmagania nie czynią Cię słabym czy złamanym człowiekiem.

Gdy przestaniesz postrzegać swoje problemy np. z lękiem, jako trwałą cechę charakteru lub słabość, możesz otworzyć to Ciebie na to, aby odkryć swoją sprawczość i siłę.

Rozpoznasz swoje wartości, określisz, co jest dla Ciebie w życiu ważne, w sposób inny niż dotychczas, bo przez pryzmat swoich zasobów, a nie przez pryzmat słabości.

Terapia narracyjna idealnie sprawdza się dla wszystkich, którzy utknęli w sytuacji kryzysowej w swoim życiu, niezależnie od tego, czy chodzi o lęk, o związek, pracę czy inne obszary życia. Doskonale sprawdzi się też dla osób, które czują, że nie wykorzystują swojego potencjału.

Jeśli chcesz zobaczyć wszystkie podejścia i możliwości pracy z lękiem, przeczytaj też przewodnik: leczenie nerwicy lękowej i psychoterapia.

Literatura:

Alice Morgan, Terapia narracyjna. Wprowadzenie, 2000, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Szymon Chrząstowski, Nie tylko schemat. Praktyka systemowej terapii rodzin, 2018, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Jacek Drath, Bogdan de Barbaro (red.), Psychoterapia między wiedzeniem a niewiedzeniem, 2012, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Gianfranco Cecchin, Mediolańska szkoła terapii rodzin. Wybór prac, 2015, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Oliwia Mazelewska- Sokołowska- Psycholog, psychoterapeuta, założyła i prowadzi stronę totylkostrach.pl, z osobami zmagającymi się z lękiem, atakami paniki, objawami psychosomatycznymi czy zaburzeniami obsesyjno- kompulsyjnymi (zaburzenia lękowe) pracuje od 2005 r. Szereg szkoleń w rekomendowanych szkołach psychoterapii, połączone z wieloletnim doświadczeniem klinicznym tworzą warsztat pracy terapeutycznej na wysokim poziomie efektywności. Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Wrocławskim oraz m.in. 5- letni atestowany kurs psychoterapii systemowej w Wielkopolskim Towarzystwie Terapii Systemowej w Poznaniu, łącznie ponad 1600 h z psychoterapii. Pracuje w nurcie systemowym oraz narracyjnym.

Zobacz pełne bio